مفاهیم اولیه شبکه و نصب ویندوز سرور 2003 (بخش اول)

در اين مطلب بر آن هستيم يكي از كارآمدترين نرم افزارهاي سيستم عامل (Operating System) شبكه، محصول شركت مايكروسافت به نام (Windows Server 2003) را حضورتان معرفي و روش نصب آن را آموزش دهیم. اما پيش از هر چيز يادآوري مفاهيم اوليه شبكه مي تواند براي درك بهتر اين مطلب سودمند باشد.

اصولاً شبكه گروهي از رايانه ها و دستگاه هاي متعلق به آن است كه به يكديگر متصل شده اند. اين اتصالات و همبندي مي تواند به روش هاي مختلفي صورت گيرد.

- شبكه باسيم ( Wired LAN ) كه از انواع خطوط ارتباطي براي اتصال رايانه ها به هم استفاده مي كند. اين خطوط مي تواند خطوط مخابراتي و يا كابل هايي مانند  Coaxial , UTP / STP , Fiber-Optic , … باشد.

- شبكه هاي بي سيم ( Wireless ) در اندازه هاي كوچك و بزرگ  كه از امواج الکترومغناطيس – مانند امواج راديويي - براي برقراري ارتباط سيستم ها استفاده مي كند.

به طور کلي مجموعه  شبكه هاي خصوصي ( Private ) و شبكه عمومي ( Public ) تشكيل يك شبكه گسترده را مي دهند. در شبكه خصوصي نوع اتصالات و تجهيزات شبكه بوسيله يک شركت يا اداره تعيين شده و مديريت آن نيز بر عهده همان اداره مي باشد ولي شبكه عمومي همان شبكه مخابراتي كشور است.


اصولاً مهمترين كاربرد شبكه ها از هر نوع كه باشند اشتراك منابع ـ Resource Sharing ـ مي باشد تا بوسيله آن رايانه ها بتوانند از امكانات يكديگر استفاده نموده و اطلاعات را جابجا كنند.

شبكه ها از نظر اندازه به چند نوع تقسيم مي شود :

1 ـ شبكه محلي : LAN - Local Area Network
عبارتست از دو يا چند رايانه كه در يك مكان محدود توسط خطوط ارتباطي به يكديگر متصل شده اند. هر رايانه گره يا Node  ناميده مي شود كه بر مبناي سياست هاي ( Policy ) مدير شبكه ( Network Administrator ) منابع خود اعم از ديسك سخت (Hard Disk)، چاپگر و ... را به اشتراك مي گذارد تا ديگر رايانه هاي واقع در شبكه از آنها استفاده كنند.

2 ـ شبكه ابر شهر: MAN - Metropolitan Area Network
مجموعه چند شبكه محلي كه در گستره اي تا 75 كيلومتر قرار داشته و بوسيله امكانات مخابراتي مانند ارتباطات ماهواره اي و يا ريز موج ها ( Microwave ) به يكديگر متصل شده اند. اين نوع شبكه ها از حيث اندازه و سرعت ما بين LAN و WAN ها قرار مي گيرند.

3 ـ شبكه گسترده : WAN - Wide Area Network 
شبكه گسترده اي كه مي تواند شامل چندين  LAN و MAN بوده و بدون محدويت ، نواحي جغرافيايي مستقل را به يكديگر متصل مي كند.

4 ـ شبكه اينترنت : Internet
شبكه اي جهاني براي اتصال رايانه ها به يكديگر و تبادل اطلاعات ما بين آنهاست.
شبكه ها از حيث هم بندي هندسي ( Topology ) كه پيكر بندي فيزيكي شبكه را معين مي كند به گونه هاي متفاوتي مانند ستاره (star) حلقوي (ring) خطي (bus) درختي (tree) و .... تقسيم بندي مي شوند.

 

- دست آخر تقسيم بندي ديگري از شبكه ها ، دسته بندي از نظر نرم افزاري و منطقي و نوع سرويس دهي و سياست گذاري شبكه است كه در دو گروه متمايزمي شوند.

1 ـ شبكه هاي با معماري نظير به نظير Peer-to-Peer Architecture :

اين شبكه ها که به نوعي شبكه هاي گروه كاري ( Workgroup Network ) ناميده مي شوند ، اتصال دو يا چند رايانه به صورت ساده مي باشد كه در آن هر رايانه ـ به عنوان سرويس دهنده ـ بخشي از منابع خود مانند ديسك سخت، چاپگر و غيره را به اشتراك مي گذارد و هيچ رايانه اي در جايگاه سرويس دهنده  ـServer  ـ اصلي و اختصاصي وجود ندارد.
راه اندازي و تنظيم اين نوع شبكه ها ساده مي باشد ، نيازي به سيستم عامل خاصي نداشته و با ويندوز هايي مانند 98 و XP مي توان آنها را راه اندازي نمود. اين نوع شبكه ها با وجود سادگي در راه اندازي و سهولت در نگهداري ( Maintenance ) از حيث عملكرد ، امنيت ، انعطاف و قابليت راه اندازي سرويس هاي مختلف ضعيف مي باشند.

2 ـ شبكه هاي با معماري سرويس دهنده ـ سرويس گيرنده Client / Server Architecture :

اين نوع شبكه ها نمود عيني منابع توزيع شده (Distributed Resources ) و نيز پردازش توزيع شده (Distributed Process) مي باشند. بدين معني كه در يك شبكه محلي يك يا چند رايانه به عنوان سرويس دهنده و رهبر و ارشد ساير رايانه ها ، نحوه تخصيص منابع ، نوع سياست ها و شكل كارها را بوسيله برنامه ريزي كه توسط مدير شبكه انجام مي شود ، تعيين مي كند. براي مثال فرض كنيد در يك سازمان توليدي برنامه جامع (Total System) مالي و اداري نصب شده است. رايانه اي در بخش اداري اطلاعات مربوط به پرسنل را وارد مي نمايد. رايانه اي ديگر در بخش مالي متصدي امور مالي شركت مي باشد. در بخش توليد ، رايانه ديگر نظارت بر فرآيند توليد داشته و دست آخردر انبار رايانه اي سرپرستي موجودي و حواله و رسيدهاي انبار را انجام مي دهد. سياست مديران شركت آن است كه هر بخش تنها اطلاعات خود را در اختيار داشته باشد و دسترسي به اطلاعات ديگر بخش ها مسير نباشد، در عين حال مدير عامل و اعضاي هيئت مديره بتوانند با رايانه هاي خود اطلاعات هر بخش را ببينند.

- ضمناً بطور ساده اعمال زير نيز انجام شود :

1 ـ اطلاعات و تعداد محصول توليد شده كه در بخش توليد ايجاد (Generate) مي شود بصورت خودكار به شكل رسيد انبار در اطلاعات انبار وارد شده ، پس از آن محصول تحويل انبار شود.
2 ـ اطلاعات ورود و خروج و نحوه كار پرسنل بصورت خودكار در بخش مالي براي محاسبه حقوق و دستمزد كاركنان اعمال شود. همانگونه كه شايد دريافته باشيد ممكن است در اينجا محاسبات هر يك از بخش هاي برنامه در دو طرف انجام شود ، ابتدا در هر ايستگاه كاري ( Work Station ) سرويس گيرنده ـ  Front-End ـ و سپس در رايانه اصلي سرويس دهنده ـ Back-End ـ در عين حال پايگاه داده ـ Database ـ اين برنامه نيز مي تواند به شكل توزيع شده اي باشد كه اطلاعات هر بخش در ايستگاه كاري خودش ذخيره شده و يك نسخه پشتيبان ـ Backup ـ و نيز كليت برنامه در رايانه سرويس دهنده قرار داده شده باشد. ضمناً سرويس دهنده به گونه اي تنظيم شده كه در پايان هر روز يك رو نوشت پشتيبان از اطلاعات كل برنامه بر روي يك رسانه ذخيره اي  ـ Storage Media ـ ذخيره مي كند. سياست ها و روشي كه در اين مثال ساده بيان شده توسط مدير شبكه بصورت عمده بر روي رايانه سرويس دهنده و بصورت جزئي بر روي رايانه هاي سرويس گيرنده اعمال شده و رايانه سرويس دهنده نقش مجري و اعمال كننده اين سياست ها را پيدا مي كند.
رايانه سرويس دهنده معمولا رايانه شخصي ( PC : Personal Computer ) يا ريز رايانه ( Mini Computer ) و يا رايانه بزرگي (Mainframe) است كه بوسيله يك سيستم عامل ويژه در يك برنامه زمانبندي شده مديريت شبكه و منابع آن را در اختيار دارد.
وظايف اين رايانه عموماً عبارتند از : مديريت داده ها ، خطاها و منابع و تعيين نحوه اشتراك آنها ، رسيدگي به درخواست كاربران مختلف ، مديريت زمان ، تعيين سياست هاي امنيتي وغيره.
رايانه هاي سرويس گيرنده نيز مي توانند يك رايانه شخصي كامل يا فقط يك پايانه  ( Terminal ) و كنسول (Console) فاقد ديسك سخت باشند كه در اين صورت معمولاً فقط وظيفه ورود اطلاعات ( Data Entry ) و يا نظارت (Monitoring) را خواهند داشت. اين ايستگاه هاي كاري معمولاً براي روشن شدن و بالا آمدن نيازمند كارت هاي شبكه ( LAN Card  يا NIC : Network Interface Card ) ويژه اي هستند كه توسط يك تراشه نصب شده روي آن به نام ( Boot ROM ) ايستگاه مورد نظر را روشن مي كند.
رايانه هاي سرويس دهنده و سرويس گيرنده معمولاٌ با هم كار مي كنند تا فرآيند يك برنامه تكميل شود. بدينوسيله رايانه هاي قديمي تر قدرت پردازش بيشتري پيدا كرده و كار خود را به صورت موثرتري انجام مي دهند. در بخش سرويس گيرنده ، رايانه معمولاً كنش ها و واكنش هاي خود را با كاربرانش تنظيم نموده و در بخش سرويس دهنده ويژگي هاي تمركز گرايي و چندكاربري تامين مي شود.
در شبكه هاي بدين شكل بويژه آنهايي كه با نرم افزارهاي شركت مايكروسافت راه اندازي شده اند بر روي رايانه سرويس دهنده فضايي به عنوان دامنه يا Domain تعريف مي شود كه كليه اطلاعات رايانه هاي تحت پوشش اين دامنه ، سياست هاي امنيتي ، سرويس ها ، كاربران و منابع شبكه در درون آن تعريف مي گردد. يك سرويس دهنده مي تواند شامل چندين دامنه باشد و از اين روست كه رايانه سرويس دهنده را گاهي كنترل كننده دامنه يا Domain Controller- ِِDC نيز مي نامند.
همانگونه كه گفته شد رايانه هاي سرويس دهنده ( Server ) در شبكه هاي با معماري بدين شكل بايد داراي سيستم عامل ويژه اي باشند كه معروفترين آنها عبارتند از UNIX وLINUX  که محصول پژوهش هاي دانشگاهي ميباشند ، NETWARE  محصول شرکت NOVELL   و Windows NT ، Windows 2000 Server / Advanced server  و جديدترين آنها Windows Server 2003 که در اين نوشتار قصد بررسي آن را داريم.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- (پایان بخش اول)